Güneş Enerji Santrallerinde (GES) inverter çıkışlarının toplandığı ve şebeke bağlantısının sağlandığı Alçak Gerilim Dağıtım Panoları (ADP), sistemin hem güvenliği hem de verimliliği için kritik öneme sahiptir. Bu yazımızda, standart bir 50kW GES projesinde kullanılan ADP panosunun teknik detaylarını ve bağlantı şemasını inceliyoruz.
50kW GES ADP Panosu Teknik Özellikleri
1. Ana Giriş Hattı ve Anahtarlama (Q1 ve Q2)
Panonun kalbi, giriş ve çıkış hattındaki iki ana şalterdir.
- Q1 – Motorlu Şalter (4x100A): İnverterden gelen gücü kontrol eder. Motorlu olması, sistemin uzaktan (SCADA veya otomasyon ile) açılıp kapatılmasına olanak tanır. Ayrıca, Q1.MX açtırma bobini sayesinde acil durumlarda veya arayüz koruma rölesi (AKR) hata verdiğinde sistemi milisaniyeler içinde devreden çıkarır.
- Q2 – TMŞ (4x100A): Sayıçtan sonraki çıkış şalteridir. Sistemin şebekeye bağlandığı son noktada hem termik (aşırı akım) hem de manyetik (kısa devre) koruma sağlar.
2. Yıldırım ve Aşırı Gerilim Koruması (SPD-AC)
- Tip B+C Parafudr: Şemada göreceğin bu parça, sistemi hem dışarıdan gelebilecek yıldırım etkilerine (Tip B) hem de tesis içindeki ani voltaj dalgalanmalarına (Tip C) karşı korur.
- Neden Burada? Parafudr, şalterden hemen sonra girişe en yakın noktada konumlandırılmıştır; bu sayede aşırı gerilim invertere ulaşmadan toprağa deşarj edilir.
3. Hassas Kaçak Akım Koruması (Toroid Röle ve Akım Trafosu)
- TOR (Toroid Röle): Klasik bir kaçak akım rölesinden çok daha hassastır.
- Çalışma Mantığı: Panodan geçen tüm faz ve nötr kabloları toroid simidinin içinden geçer. Eğer giden ve dönen akımlar arasında milimetrik bir fark varsa (toprağa sızıntı), röle bunu algılar ve ana şalteri (Q1) açtırır. GES sistemlerinde inverterlerden kaynaklı DC kaçaklar olabileceği için bu koruma hayati önem taşır.
4. Şebeke Uyumu ve Arayüz Koruma (AKR & UPS)
- AKR (Arayüz Koruma Rölesi – CM-UFD): Dağıtım şirketlerinin (TEDAŞ/EDAŞ) en katı şartıdır. Şebekenin voltajı veya frekansı belirlenen sınırların dışına çıktığında sistemi ayırır.
- 1KVA UPS: AKR ve kontrol devrelerini besler. Şebeke enerjisi tamamen kesilse bile koruma rölesinin çalışmaya devam etmesini ve sistemi güvenli modda kapatmasını sağlar.
5. İzleme ve Ölçü Grubu (Analyzer & CTs)
- EA01 Enerji Analizörü: Sistemin ürettiği enerjinin kalitesini (V, I, Cosφ, Harmonikler) ölçer.
- CT1, CT2, CT3 (100/5A Akım Trafoları): Kablodan geçen yüksek akımı analizörün okuyabileceği 5A seviyesine indirger. Bu trafoların 0.5s class (hassasiyet sınıfı) olması, ticari verimlilik ölçümü için kritiktir.
🛡️ Neden Bağlantılar Bu Şekilde? (Mühendislik Mantığı)
- Sıralama Güvenliği: Akım trafoları (CT) ve parafudrun (SPD) şalterin hemen yanına konulması, koruma cihazlarının arızayı en kısa yoldan algılamasını sağlar.
- Topraklama Stratejisi: Şemada PE (Toprak) hattının tüm cihazlara (özellikle inverter girişi ve sayaç bölümü) taşındığını göreceksin. Bu, bir arıza anında gövdeye kaçak oluşmasını engellemek içindir.
- Jeneratör Kilitlemesi (ATS Bilgisi): Sayfa 6’da jeneratör kontak bilgisi verilmiş. Bu, şebeke kesildiğinde jeneratörün çalışması durumunda GES’in sisteme basıp jeneratörü patlatmasını engelleyen elektriksel kilitlemenin bir parçasıdır.
💻 Tasarım Süreci: QElectroTech (QET)
Bu projenin tüm elektriksel çizimleri açık kaynak kodlu ve profesyonel bir elektriksel tasarım yazılımı olan QElectroTech ile hazırlanmıştır. QET, özellikle karmaşık kumanda devreleri ve pano tek hat şemaları için esnek bir kütüphane sunarak mühendislik süreçlerini hızlandırır.
Önemli Not: Bu projenin tam detaylı bağlantı şemasını (PDF) ve QElectrotech kaynak dosyasını (qet) aşağıdan indirebilirsiniz.
Bağlantı Şeması (Tam Detaylı PDF): İndir
Qelectrotech (.qet) Kaynak Dosyası : İndir